کد خبر : 336
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۱۰:۴۷

روش های تکثیر گل محمدی

روش های تکثیر گل محمدی

تکثیر گل محمدی ازدیاد گل محمدی به روش های جنسی (توسط بذر) و غیر جنسی (رویشی) امکان پذیر است. (۱) دو روش قلمه زدن و استفاده از پاجوش رایج ترین روش تکثیر برای این گیاه است.(۲، ۳، ۴) تکثیر جنسی (ازدیاد از طریق بذر) انواع رزهای خودرو در رویشگاه های طبیعی خود معمولاً از طریق

تکثیر گل محمدی

ازدیاد گل محمدی به روش های جنسی (توسط بذر) و غیر جنسی (رویشی) امکان پذیر است. (۱) دو روش قلمه زدن و استفاده از پاجوش رایج ترین روش تکثیر برای این گیاه است.(۲، ۳، ۴)

تکثیر جنسی (ازدیاد از طریق بذر)

انواع رزهای خودرو در رویشگاه های طبیعی خود معمولاً از طریق بذر تکثیر می شوند. در این شرایط پس از رسیدن میوه و باز شدن آنها، دانه ها به اطراف پراکنده شده و رویش می کنند.(۱)

اصولاً این روش تکثیر معمول نیست زیرا موجب تفرق صفات می شود و تنها در برخی امور پژوهشی و به منظور تهیه دورگ های مورد نظر صورت می گیرد.(۱، ۲) دانه های داخل میوه که در واقع میوه های فندقه موجود درسته هستند از پوسته ضخیمی برخوردارند و پوسته داخلی (آندوکارپ) آنها تقریباً غیر قابل نفوذ بوده و سبب کاهش شدید قوه رویشی آنها می شود. میوه های گونه های مختلف رز معمولاً از اواسط شهریور تا مهرماه می رسند. در تکثیر جنسی هنگامی که رنگ این میوه ها سرخ شدند آنها را برداشت کرده و در یک ظرف ریخته و خرد  می کنند. پس از غربال کردن، دانه ها را خشک نموده (۱)و دو نوع نیاز بذر به غیر از شرایط محیطی مورد نیاز جهت جوانه زنی را تأمین می نمایند که عبارتند از:

۱-شکستن خواب بذر

توصیه می گردد بذور به مدت ۳۰ دقیقه با اسید سولفوریک ۸۰-۷۰ درصد تیمار شوند و سپس با آب جاری به مدت ۳-۲ ساعت شستشو گردند.

۲-سرمادهی

بذور به طور معمول با ماسه مرطوب مخلوط و پس از انتقال به یک کیسه پلاستیکی به مدت ۱۸۰-۱۵۰ روز در دمای ۱۰-۴ درجه سانتیگراد نگهداری می شوند. بذور بعد از این مراحل به جعبه های نشاء با خاک استریل (مخلوط پیت و پرلیت) انتقال می یابند. ازدیاد گل محمدی به وسیله بذر با دو هدف انجام می گیرد. که عبارتند از:

۱- به دست آوردن واریته های تازه

۲- تهیه پایه پیوندی(۲)

 

تکثیر غیرجنسی (رویشی)

ازدیاد گل محمدی به روش رویشی در مقایسه با تکثیر جنسی ساده تر و اقتصادی تر است و همواره برای تکثیر این گیاه از روش رویشی استفاده می شود.

تکثیر رویشی از روش های قلمه زدن، خوابانیدن، پیوند زدن، استفاده از پاجوش و کشت بافت انجام می گیرد.(۱)

 

قلمه زدن

قلمه زدن عبارت از رشد و نمو و تکامل بعضی از قسمت های گیاهی قطع شده از پایه اصلی می باشد. قلمه زدن از روش های متداول ازدیاد غیرجنسی گیاهان است. یک قلمه می تواند قطعه ای از ساقه، ریشه و یا برگ باشد. در قلمه ساقه، ریشه های نابجا بایستی تشکیل یابند و در قلمه ریشه شاخه های نابجا باید به وجود آیند و قلمه برگ برای اینکه رشد کند و به اصطلاح بگیرد باید در روی آن هم ریشه های نابجا و هم شاخه های نابجا رشد و تکامل یابند.

بستر کشت قلمه، مکانی است که برای حفظ رطوبت قلمه و ایجاد شرایط مناسب برای رشد ریشه، از آن استفاده می کنند. قلمه ها پس از جدا شدن از گیاه اصلی، به منظور ریشه دار شدن باید در بستر مناسب قرار گیرند. قلمه هایی که به راحتی ریشه دار می شوند در مواد مختلف از جمله خاک ریشه دار می شوند، اما این نوع بستر کاشت برای آن دسته از قلمه ها که به سختی ریشه دار می شوند عامل مهمی            می باشد. بسترهای مناسب برای کاشت قلمه شامل خاک، ماسه، تورب، ورمیکولیت و پرلیت می باشند.

میزان رشد قلمه به فصل قلمه زدن، سن شاخه، محیط رشد، وضعیت رطوبت، مواد غذایی و غیره بستگی دارد.(۲)

ساده ترین روش تکثیر گل محمدی قلمه گیری است زیرا می توان از هر گیاه مادری چندین قلمه گرفت. برای عملیات قلمه گیری بایستی نکاتی رعایت گردد که عبارتند از:

۱-قلمه های خشبی و نیمه خشبی را در فصل پاییز و در زمان هرس زمستانه (از آبان تا دی ماه) زمانی که گیاه در خواب است، تهیه می کنند. ابتدا قلمه های سخت (خشبی) و سپس قلمه های نیمه سخت (نیمه خشبی) بیشترین مقدار ریشه زایی را دارند.

۲-قلمه ها بایستی به ضخامت ۲۵/۱-۷۵/۰ سانتی متر و به طول ۲۰-۱۵ سانتی متر از بخش های چوبی شده و در حال خواب انتخاب شود.

۳- بایستی تمام برگ های قلمه ها (به جز اولین برگ) را برای جلوگیری از تبخیر بیش از اندازه برید و جوانه های انتهایی را حذف کرد.

۴-قلمه ها با استفاده از هورمون ریشه زایی ( مثل ایندول-۳-بوتیریک اسید با غلظت ppm200 ) به مدت ۱۰ ثانیه تیمار شود. سپس قلمه ها در عمق ۱۰-۵/۷ سانتی متری خاک کاملاً سبک و ماسه گلدان یا زمین کاشت، کشت شوند. بستر کاشت بهتر است ۵۰ درصد خاک باغچه و ۵۰ درصد ماسه شسته باشد. این گیاه احتیاج به اعمال تیمار خاصی قبل از کشت ندارد. قلمه در طی مدت ۷۰ روز در شاسی سرد ریشه دار خواهد شد. بهتر است بعد از ریشه دار شدن، نهال ها به مدت یک سال در گلدان های پلاستیکی نگهداری شده و در سال بعد در زمان مناسب کاشت منطقه قبل از شروع یخبندان در گلستان کشت گردند. کشت پاییزه نسبت به کشت بهاره یک سال گل دهی بوته ها را جلو خواهد انداخت.(۲)

شرایط محیطی مثل نور، دما، رطوبت نسبی و مواد هورمونی نقش حیاتی برای ریشه زدن، رشد مستمر و رشد قلمه ایفا می کند. به طور کلی دمای ایده آل برای ریشه زدن مناسب و رشد قلمه ۲۷-۱۹ درجه سانتی گراد است. خاک برگ مؤثرترین محیط برای بهبود رشد قلمه های گل محمدی می باشد. (۲)

مهمترین مزایای تکثیر گل محمدی به روش قلمه عبارتند از:

۱-تعداد زیادی بوته را می توان از مساحت های کوچک بدست آورد.

۲-از تعداد محدودی پایه مادری می توان تعداد قابل توجهی بوته تهیه کرد.

۳-این روش ساده و ارزان است و در مدت زمان کوتاهی می توان تعداد زیادی عوامل تکثیر بدست آورد.

۴- تفرق صفات در این روش تکثیر به حداقل می رسد.(۱)

اما این روش تکثیر بسیار کند و وقت گیر است و معمولاً با مشکلات متفاوتی در ارتباط می باشد که می توان از محدودیت پایه گیاه و طولانی بودن مرحله مراقبت از آن نام برد.(۲)

 

 

 

 

 

خوابانیدن

در این روش شاخه های بلند و کم و بیش نرم را انتخاب کرده و روی آنها خاک ریخته و پس از ریشه دار شدن اقدام به کشت آنها می شود. (۱)

 

منابع

 

  1. امید بیگی، ر. ۱۳۸۹٫ تولید و فرآوری گیاهان دارویی. بی تا، انتشارات آستان قدس رضوی، جلد چهارم، ۴۲۳ صفحه.
  2. ثابتی، ع. ۱۳۹۴٫ زراعت گل محمدی. انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی. ۱۲۰ صفحه.
  3. معاونی، پ. ۱۳۸۷٫ اصول زراعت گیاهان دارویی. انتشارات اتا. ۱۴۴ صفحه.
  4. معاونی، پ. ۱۳۸۸٫ گیاهان دارویی. انتشارات دانشگاه آزاد واحد قدس. جلد دوم. ۲۲۵۳ صفحه.

 

 

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.